سل سل بيمارى واگيرى است وميكروب آن موسوم به باسيل كخ توسط پروفسور كخ آلمانى در سال 1882 كشف شد . اين مرض به قسمتهاى مختلف بدن از قبيل : استخوان ، مفصل ، كليه وريه ، سرايت مىكند . بايد دانست كه سل ريوى بيشتر شيوع دارد وسرايت آن از طريق معاشرت با مسلولين واستنشاق گرد وخاك وهواي آلوده به ميكروب سل ويا از راه جهاز هاضمه بواسطة غذاهاى آلوده به ميكروب صورت مىگيرد . ميكروب سل در هوا ودر بزاق وأخلاط سينه والبسهء مبتلايان ودر شير گاو وگوسفند وغذاهاى آلوده تا مدتي زنده مىماند . عوارض آن : ضعف بنيه ، لاغرى ، كم خونى ، زردى رنگ چهره ، تنگى سينه ، سرفه وخارج شدن خون يا أخلاط از سينه مىباشد . معالجه آن تقويت مزاج ، زندگانى در جاهاى خوش آب وهوا وآفتاب گير ، اجتناب از كارهاى سخت وپر زحمت ، ورزش سبك ، گردش در هواي آزاد ، شادى وتفريح ، خوردن غذاها وداروهاى مقوى ، گاهى نيز با عمل جراحى وبر داشتن قسمت فاسد شده ريهء معالجه مىشود . حيوانات از قبيل گاو وگوسفند وبز وخوك نيز به اين مرض مبتلا مىشوند . مرض سل را تب لازم هم مىگويند . بهترين روش معالجهء بيمارى سل ، تصفيهء خون بيمار است . براي معالجه سل با انگور بايد هر نيم ساعت در مدت 12 تا 14 ساعت يك ليوان آب انگور مصرف كرد وكاملا استراحت نمود . روز وشب بايد از هواي خالص